(Hell & Reincarnation)

“Kapamilatan ning pamangiling

king dewakan,

ating mapilang kaladwa

ing lulub karing katawan;

mumuna karing tau; potang kai,

kapamilatan ning pamagkyabe da

karing e makatuntung

lusuk panamdam

kayari ning mitutuk

a kekaban ning bye ning tau,

miyayalilan la karing ulimo;

magmula kareti lalbug la

karing kababan da ring tanaman.

Magmula king kabilyang iti

titikdo lang pasibayu

kapamilatan ding sadyang balitang

at misusubli la king karelang

malabanwang karinan”.

-Origen, Dake ning “De Principiis”

Mapilang sampulung ning Kapisik ketang milabas a Daun:

I Origen inaus ne ning banal a Eronimo (St. Jerome) a “pekadakilang diling talaturu ning pisamban” at ngana na man kayang banal a Gregoryo (St. Gregory) – “ing “prince“ o rajah ning pamanigaral Kristyanu king katlung dalambanwa”. Ya, bukud kang Agustin, ing pekamibantug karing ibpa ning pisambang Kristyanu.

Deng tau kanita ikit de ing pamikatawang pasibayu bilang metung a pasingtabi o “excuse” bang e la maging mataktak king pamangambul king karelang pamanyamba at makadiwang bye. Inisip da ing pamikatawang pasibayu bilang makasuglung king karelang marok a kapanwalang ing yatu metung yang tuknangan da kabang-kaba a lelangan ning Dyos para king karelang pamagpasasa.

Pauli na niti perusan ne at sikwil Emperor Justinian I Origen at keying pisyag: “Nung ninu mang magpilit king makasdang makapayunang pamandatila ring kaladwa at ing makasdang pamisubli a tutuki magmula kaniti, misumpa ya!”

Ating milingad a kapalyaryan suglung niti - sinalangsang ya i Pope Vigilius, kapamilatan ning e na pamanagun king laguma ring keraklang pekapun ning pisamban bang isakwil ya i Origen.

Di St. Francis ning Assissi, St. Bonaventura at Thomas Campanella mapilan la karing mituru king pamikatawang pasibayu o reincarnation.

Ding malda miturwanan lang, “Daratang ka mung misan; ini mu ya kabud pagasa mu. Kabud e ka mipuk miras ka king alang anggang parusa (hell) kilub ning alang-angga…inya sa’t ing pisamban kanita tinulak na la ring taung samba bang suglung king pamanyamba pauli ning takut king alang-anggang parusa.”

Ding mengari kang Origen a menwala’t misulat dikil king pamikatwang pasibayu ila ring makatuki:

“Ati ta na bayu pa ing pamibalangkas ning labwad; karin ta na king mata ning Dyos, pablasang mitutuk ta’ng mye kambe Na. Itamu ring masangkanang lelangan ning Nwang Amanu; inya sa ati tan a karin magmula king kamumulan…e king ngeni pa ing mumunang pamipalto Na king lunus na kekatamu king pamaglakbe tamu, kelunusan Na ka tamu magmula pa king kamumulan…” - St. Clement ning Alexandria (A.D.150-220)

“Mamamate ta mung dakal a ukdu at maralas antita mu naman ing pamanikdo tamu king kamatayan”. - Arnobius

“I Justin Martyr magpasyag ya dikil king kaladwa a manuknangan e mu misan king katawan ning tau…” - E.D. Walker dikil kang Justin Martyr.

“Ing nwan a karinan at tutung paynwa babo, isipan ku, dapat masanak, nung nu ring makisangkang lelangan tinuknang la, at nun gnu, bayu ing pamanguldas da king lakwas mababang kabilyan…at mananabu king yatu, at mangaylangan lang lusuk a katawan, delanan da ing sadyang kakalaman…”- Geronimo (Jerome o Hyeronym) king arala nang ka-94 karing Avitus

“Ing kabingutan ku kaya tikyan na ing aliwa kung ketwan a mete bayu iti? Iti kaya ing tinang ku lub ning atsan nang indu ku? At nanu ing minunang pasibayu king bye ita, O Ginung kanakung tula, ati ku aliwang karinan o aliwang katawan?” - Agustin

Dapot mipasyag king Bayung tipan mu naman: “Nganang Yesus karing talatuki na: ‘Ninu akun agpang king sasabyan da ring tau?’. At king pakibat da, ngara: ‘I Wan a talapaminyag,; dapot ding aliwa sasabyan da i Elyas, at ding mapilan sasabyan dang ating metung a talapanulang mibangun pasibayu.”- Lukas 9:18-19

Malino dagdag pa, king Mateu 17:11-13 misulat: “ Datang ya pamung muna I Elyas at isubli ring sablang bage. Dapot sasabyan ku kekayu a i Elyas dintang ne, at e de akilala, dapot depat da kaya ing sablang buri dang gawan. Makanyan mu namang ing anak ning taung lumasa ya karela. Kanita ra asanak ding talatuki nang magpasyag ya dikil kang Wan a talapaminyag.”

Bukud kareti, e la dakal kekatamu ing mekabasa o mekarandam na naman king amanu nang Yesus: “Nung nanu ing tenam mu, ya ing pupulan mu naman.”

Masampat pigunaman ing nung ing sanu ing tune at tutu – ing alang anggang parusa o ing alang-anggang pakalulu ning Dyos? Deti adwa lang bage o dalumat a misalungat. Kasi e malyaring ating alang-anggang parusa nung ing Ibpa alang angga ing lunus na. E la malyaring miyagape at metung mu kareti ing katutwan.

Ika na, abe, ing balang matul, ne.

Sana, aliwa mu ring kutkutan ding linisan tamu ngening daun. Sana pati na pamisip tamu. Makabaldugang aldo ring sablang kaladwa!

***

Nung nanu man ing mali king Kapisik ayni, agkatan da kayung paralang sisti o pamitulid. Malyari kang magparalang sulat o mambag kawatasan, kapusungan, balita, munikala o sisti. Parala mu kabud o iyaus king kek’ong talasuyung talasulat king text o cp: 0919-6940-224 o king email: garciakragi@yahoo.com. Ipisik me, abe!!!

Published in the Sun.Star Pampanga newspaper on November 1, 2009.